Pomidory

Podobnie jak płatki owsiane można nazwać dietetyczną gwiazdą wśród produktów zbożowych, tak pomidory można nazwać dietetyczną gwiazdą wśród warzyw. Są one polecane wszystkim, a szczególnie osobom z cukrzycą.
Pomidory dostarczają bardzo mało kalorii. 100 g pomidorów to jedynie 15 kcal, czyli jeden średni pomidor (ważący 150 g) wzbogaca naszą dietę tylko o 23 kcal, o 4 g węglowodanów przyswajalnych, czyli o 0,4 wymiennika węglowodanowego (WW). Pomidory są więc wymarzonym warzywem dla osób z cukrzycą zwłaszcza tych, którym lekarz zaleca zmniejszenie masy ciała.

Pomidory zawierają minimalne ilości białka i tłuszczu, ale są skarbnicą witamin i składników mineralnych. Zawierają one najwięcej spośród wszystkich produktów spożywczych – likopenu (czerwonego barwnika), który należy do rodziny karotenoidów. Znajduje się on także m.in. w papryce i czerwonych grejpfrutach, ale w pomidorach jest go najwięcej. Lekarze zalecają, aby codziennie przynajmniej w jednym posiłku znajdowało się warzywo lub owoc bogate w likopen. Likopen zmniejsza ryzyko rozwoju wielu typów nowotworów. W likopen bogate są także wszelkie przetwory z pomidorów np. koncentrat pomidorowy i sok.

Pomidory są ważnym źródłem beta-karotenu, który w organizmie jest przekształcany w wit.A. Dwa średnie pomidory (30 dag) pokrywają około 35% dziennego zapotrzebowania na tę witaminę, a 1 szklanka soku pomidorowego 25% zapotrzebowania. Wit.A jest potrzebna do dobrego funkcjonowania narządu wzroku, korzystnie wpływa na cerę, chroni przed zbyt wczesnym pojawianiem się zmarszczek, pomaga przedłużyć młody wygląd. 2 średnie pomidory pokrywają dzienne zapotrzebowanie na witaminę C, która zwiększa odporność na choroby i przyspiesza leczenie infekcji, zwiększa przyswajalność żelaza.

Pomidory są również bogate w wit.E – 2 średnie sztuki dostarczają 3,5 mg wit.E, czyli 35% dziennego zapotrzebowania organizmu. Komplet witamin przeciwutleniających (wit.: C, E i beta-karoten) chroni cholesterol LDL przed utlenianiem, dzięki czemu przyczynia się do zmniejszenia ryzyka choroby wieńcowej. Witaminy te zwalczają wolne rodniki, co sprawia, że pomagają w opóźnieniu procesów starzenia się. Dwa średnie pomidory pokrywają prawie 40% dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy, witaminę która zmniejsza stężenie homocysteiny we krwi (związku, który sprzyja powstawaniu miażdżycy).

Więcej kwasu foliowego w diecie to więcej w organizmie „hormonów szczęścia”. Dieta bogata w tę witaminę uspokaja układ nerwowy, zwiększa aktywność, poprawia pamięć. Kwas foliowy jest szczególnie potrzebny kobietom planującym macierzyństwo i będącym w ciąży.

Dzięki dużej zawartości witamin przeciwutleniających i kwasu foliowego, włączenie pomidorów na stałe do menu może zmniejszyć ryzyko choroby wieńcowej.
Pomidory zawierają sporo wit.K, która ułatwia krzepnięcie krwi i dzięki temu działa przeciwkrwotocznie. W pomidorach są też pewne ilości witamin B6 i PP (niacyny) oraz niewielkie ilości witamin B1, B2. Pomidor jest doskonałym źródłem potasu – w 100 g zawarte jest prawie 300 mg tego wartościowego składnika mineralnego. Dwa pomidory pokrywają około 1/4  dziennego zapotrzebowania. W pomidorach znajdują się ponadto niewielkie ilości innych składników mineralnych – żelaza, wapnia, cynku, miedzi, manganu.

Zawarte w pomidorach kwasy organiczne zwiększają wydzielanie soków trawiennych, dzięki czemu ułatwiają pracę przewodu pokarmowego. Pomidory stanowią istotny element diety śródziemnomorskiej, która chroni przed chorobami serca i przedłuża życie. Należy pamiętać, że gotowanie, duszenie niszczy wit.C oraz kwas foliowy. Dlatego największą wartość mają pomidory w postaci świeżo przygotowanej surówki, skropionej olejem, który zwiększa wchłanianie przez organizm beta-karotenu.
Pomidory zawierają szczawiany, dlatego nie są wskazane dla chorych na kamicę szczawianową. Osoby z zapaleniem stawów powinny ograniczyć w swojej diecie wszystkie warzywa z rodziny psiankowatych, a więc również i pomidory.

mgr Aleksandra Cichocka
Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowozależnych
z Poradnią Chorób Metabolicznych, Instytut Żywności i Żywienia