Nowoczesne technologie w leczeniu chorób oczu

Stożek rogówki, o którym była już mowa, i z którym boryka się w Polsce kilka tysięcy osób, zazwyczaj powoli postępuje, powodując coraz większe uwypuklenie, a tym samym i ścieńczenie rogówki. Żeby do tego nie dopuścić, poszukiwane są inne rozwiązania. Należą tu: metoda „utwardzenia” rogówki (cross-linking), zakładanie śródrogówkowych pierścieni INTACS ze specjalnego sprężystego materiału czy też metody łączone. Celem tych rozwiązań jest uzyskanie regularnej krzywizny rogówki, a przez to poprawa ostrości wzroku. W niektórych jednak przypadkach, gdy stożek rogówki nadal się powiększa, nieunikniony staje się jej przeszczep.

Rozwój chirurgii okulistycznej w ostatnich kilku dziesięcioleciach zawdzięczamy oczywiście nie tylko nowoczesnym rozwiązaniom technologicznym, ale ich rola zaznaczyła się w praktycznie wszystkich obecnie stosowanych metodach. Dla przykładu, w operowaniu zaćmy już nie tylko usuwa się mętniejącą soczewkę, ale w jej miejsce wprowadza się soczewkę sztuczną. Sama operacja wykonywana jest najczęściej przy użyciu wysokiej jakości narzędzia (fakoemulsyfikatora), które wprowadzone do wnętrza gałki ocznej najpierw rozbija, a następnie usuwa zmętniałą soczewkę. Teraz już mikroaplikatorem można w miejsce starej wprowadzić nową, sztuczną soczewkę. Po operacji pacjent nie musi pozostawać w szpitalu, a ostrość wzroku poprawia się natychmiast.

Podobny typ operacji wykonuje się, gdy do oka z innych przyczyn (np. korygowanie wysokiej krótkowzroczności przy użyciu tzw. soczewki fakijnej) trzeba wprowadzić soczewkę wewnątrzgałkową. Postęp technologiczny widoczny jest również w materiałach, z jakich takie soczewki są wykonywane (akrylowe hydrofobowe, polimetyloakrylanowe czy silikonowe).

W przypadku nieskutecznego leczenia zachowawczego jaskry stosowane są obecnie nie tylko zabiegi laserowe, ale i chirurgiczne zabiegi przetokowe, setonowe i cyklodestrukcyjne, mające na celu poprawę odpływu z gałki tzw. cieczy wodnistej lub też zmniejszenie jej produkcji. Ma to w efekcie obniżyć ciśnienie wewnątrzgałkowe i zwiększyć przepływ krwi w naczyniach odżywiających nerw wzrokowy.

Witrektomia, czyli usunięcie i zastąpienie inną substancją (płyn o podobnych parametrach fizyko-chemicznych, specjalny rodzaj mieszaniny gazów lub olej silikonowy) części zmienionego chorobowo ciała szklistego jest szczególnym rodzajem nowoczesnej chirurgii okulistycznej. Jeszcze kilka lat temu zabieg witrektomii był rzadkością. Dziś dzięki nowoczesnym technikom operacyjnym, wykorzystującym szereg mikronarzędzi chirurgicznych, wykonuje ją wiele ośrodków leczących choroby siatkówki i ciała szklistego. Wskazaniami do tego rodzaju operacji są ciężkie schorzenia okulistyczne, głównie odwarstwienie siatkówki, jej otwory, obecność patologicznych błon przed i podsiatkówkowych, krwotoki, a także wylewy krwi do wnętrza oka, będące wynikiem urazów lub powikłań chorób ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca czy niedokrwistość.

Przeszczep rogówki, czyli chirurgiczne zastąpienie części rogówki własnej fragmentem pobranym od dawcy, był stosowany od wielu lat, ale rozwój mikrochirurgii ocznej, zastosowanie nowoczesnych technologii w zakresie sprzętu i płynów konserwujących do przechowywania przeszczepianej tkanki zdecydowanie podniosły poziom bezpieczeństwa tych operacji, wykonywanych wyłącznie w przypadkach, kiedy innymi metodami nie można uzyskać prawidłowej przezierności rogówki.

Przyszłość zastosowania nowoczesnych technologii w ciężkich uszkodzeniach siatkówki i nerwu wzrokowego leży prawdopodobnie w elektronicznych implantach siatkówkowych oraz w wewnątrzgałkowych soczewkach teleskopowych. Takie urządzenia mają obecnie jeszcze ciągle charakter eksperymentalny, ale prace nad poprawą ich funkcjonalności i ewentualnym szerszym zastosowaniem trwają, co daje nadzieję wielu osobom dotkniętym najcięższymi problemami okulistycznymi.

To dobrze, że nowoczesne technologie nie omijają okulistyki, ale pamiętajmy, że w większości przypadków to od naszej troski o dobro oczu zależy ich stan zdrowia.

dr n. med. Alicja Barwicka
specjalista okulista