Duże spadki glikemii

Na początku, gdy poziom cukru zaczyna się obniżać, organizm sam zaczyna się bronić, wydzielając do krwi hormony o działaniu przeciwstawnym do insuliny, głównie adrenaliny i glukagonu. Stąd początkowe objawy niedocukrzenia to typowe objawy związane z nadmiarem adrenaliny, np. drżenie kończyn, pocenie, bladość, odczucie szybkiego bicia serca (kołatania), zaburzenia widzenia. W przypadku lekkiego niedocukrzenia ta reakcja obronna oraz dodatkowa kanapka wystarczą do zatrzymania dalszego spadku glikemii. Jeśli jednak mamy do czynienia z ciężkim niedocukrzeniem, to ochrona fizjologiczna nie jest w stanie zapobiec dalszemu groźnemu obniżeniu poziomu cukru we krwi. Mózg otrzymuje wówczas za mało glukozy i kolejne objawy związane są już z jego niedocukrzeniem.

To właśnie zaburzenia koncentracji, orientacji, pobudzenie, czasem senność, zaburzenia świadomości i w skrajnej postaci utrata przytomności i drgawki. Jeśli pacjent w stanie ciężkiej hipoglikemii znajdzie się bez pomocy, to przedłużona utrata przytomności może doprowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu i stanowi bezpośrednie zagrożenie życia. Pacjent powinien zawsze nosić ze sobą dodatkową kanapkę i kostki (tabletki) cukru. Nigdy przecież nie wiadomo, czy w obcym miejscu w razie niedocukrzenia ktoś będzie miał porcję węglowodanów, którą mógłby wyratować go z opresji. Osoba ze skłonnością do częstych i niespodziewanych niedocukrzeń powinna zaopatrzyć się w zestaw zawierający glukagon w strzykawce przystosowanej do podania domięśniowego. Wówczas w razie ciężkiego niedocukrzenia połączonego z utratą przytomności ktoś z przeszkolonych domowników będzie w stanie podać jej ratujący zastrzyk w oczekiwaniu na przyjazd pogotowia. Każdy przypadek niedocukrzenia wymaga przeanalizowania, ponieważ nic nie dzieje się bez przyczyny. Wyeliminowanie błędu może w przyszłości uchronić pacjenta od niebezpiecznych zdarzeń.

Najczęstsze przyczyny niedocukrzeń w praktyce to: opuszczenie posiłku, niekontrolowane odchudzanie, zmiana diety, która prowadzi nagle do redukcji węglowodanów, wymioty po posiłku, spożycie alkoholu, pomyłka w dawkowaniu insuliny, zastrzyk domięśniowy zamiast podskórnego, zmiana miejsca wstrzyknięć lub rozgrzanie miejsca wstrzyknięcia, np. w czasie kąpieli (co powoduje szybsze niż zwykle wchłanianie insuliny), okres po zakończeniu infekcji, w czasie której zapotrzebowanie na nią było większe, nadmierny lub niespodziewany wysiłek fizyczny. U osób starszych z cukrzycą, leczonych insuliną, powinno się zachowywać odpowiedni margines bezpieczeństwa, tzn. nie dążyć do utrzymywania zbyt niskich wartości glikemii, które grożą ryzykiem ciężkiego niedocukrzenia. Osoby bardziej narażone na niedocukrzenia to pacjenci z wieloletnią cukrzycą, z przewlekłymi powikłaniami (nefropatia – uszkodzenie nerek, visceropatia – upośledzenie perystaltyki jelit), ale również pacjenci, którym lekarz narzucił zbyt niskie wartości docelowe glikemii, zanim nabrały one doświadczenia w samokontroli. Pacjenci chorujący na cukrzycę od dawna mogą gorzej rozpoznawać objawy niedocukrzenia, a przez to gorzej reagować na pierwsze objawy hipoglikemii, co prowadzi do większego ryzyka wystąpienia jej ciężkiej postaci. Zapobiec temu ryzyku można poprzez częstsze oznaczanie glikemii w ramach samokontroli. Ważne też jest wsparcie ze strony domowników, którzy potrafią rozpoznawać początkowe objawy niedocukrzenia. Szczególnie niebezpieczne są hipoglikemie w czasie nocnego spoczynku, ponieważ jeśli pacjent nie zbudzi się w porę, to może dojść do dalszego niebezpiecznego pogłębienia zaburzeń (łącznie z zagrożeniem życia). By ich uniknąć, należy monitorować stężenia cukru ok. 22.00 (uwaga na wartości poniżej 90 mg/dl).

Leczenie niedocukrzenia zależy od jego ciężkości. Podajemy węglowodany proste w postaci płynu, a później złożone w postaci stałej (np. kanapka) dla podtrzymania efektu. Orientacyjnie, w lżejszych przypadkach (glikemia w granicach 50–70 mg/dl) pacjent powinien przyjąć ok. 15–20 g węglowodanów. W przypadku niższej glikemii porcja węglowodanów powinna wynosić 20–30 g. Po ok. 15 minutach należy sprawdzić poziom glukozy i ew. powtórzyć dawkę. Jeśli poprawa nie nastąpi, należy wezwać pomoc medyczną. U pacjenta z ciężką hipoglikemią konieczne jest podawanie glukozy dożylnie lub glukagonu. Forsowanie podawania doustnego zagraża zachłyśnięciem.

dr n. med. Piotr Barczyński

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

NAJNOWSZE

Skip to content