Kardiologiczne ABC

Cukrzyca oraz schorzenia serca i naczyń krwionośnych są ze sobą bardzo ściśle powiązane. Prawie każdy pacjent z cukrzycą w ciągu swego życia spotyka się z różnego rodzaju kłopotami związanymi z funkcjonowaniem układu krążenia. Tymczasem pojęcia, terminologia i tajemnicze skróty, jakimi posługuje się współczesna kardiologia, są często kompletnie niezrozumiałe. Postarajmy się więc uporządkować podstawowe terminy.

Jak wiadomo, układ krążenia składa się z serca i naczyń krwionośnych. Serce jest narządem złożonym z czterech jam: dwóch przedsionków oddzielonych przegrodą międzyprzedsionkową i dwóch komór oddzielonych przegrodą międzykomorową.

Krew z lewej komory w następstwie skurczu serca wypływa przez zastawkę aortalną do aorty (zwanej też tętnicą główną) i dalej do odgałęzień aorty ku narządom obwodowym przez sieć naczyń krwionośnych. Krew wypływająca z serca ma kolor jasnoczerwony z powodu zawartego w niej tlenu, który zostaje przyłączony do hemoglobiny w krążeniu płucnym.

Naczynia krwionośne dzielą się na naczynia tętnicze, którymi krew płynie z serca ku narządom obwodowym, oraz naczynia żylne, którymi krew powraca do serca. Z sercem połączone są duże naczynia krwionośne, którymi krew dopływa lub wypływa. Naczynia te to: aorta, cztery żyły płucne, tętnica płucna, żyła główna górna i dolna.

Ścianka naczynia krwionośnego zbudowana jest z trzech różnych warstw: zewnętrznej, środkowej oraz wewnętrznej, zwanej też śródbłonkiem naczyniowym. W przebiegu chorób układu sercowo-naczyniowego dochodzi do zakłóceń w funkcjonowaniu śródbłonka naczyniowego polegających na zaburzeniu wydzielania substancji biologicznie czynnych (najważniejsza z nich to tlenek azotu). Stany mniejszego wydzielania tlenku azotu prowadzą do dysfunkcji rozkurczu naczyń krwionośnych oraz ułatwiają zlepianie się płytek krwi, co sprzyja zakrzepom wewnątrz naczyń.

Krew i tlen

Hemoglobina to czerwony barwnik krwi, a dokładniej jest to białko znajdujące się wewnątrz krwinek czerwonych, którego zadaniem jest przenoszenie tlenu z nurtem krwi. W płucach dochodzi do wymiany gazowej – wydalany jest dwutlenek węgla, a pobierany tlen pochodzący z wdychiwanego powietrza. Miejscem tej wymiany gazowej jest sieć drobnych naczyń krwionośnych zwanych kapilarami oraz pęcherzyki płucne. Gdy z tkanek obwodowych znika tlen, to zastępuje go dwutlenek węgla, który jest produktem spalania i oddychania; krew przemieszcza się do drobnych naczyń żylnych, które łączą się w naczynia coraz większego kalibru – finalnie tworząc żyłę główną górną, zbierającą krew z górnej części ciała i żyłę główną dolną zbierającą krew z dolnej części ciała.

Krew wypływa z serca ku narządom obwodowym dzięki skurczowi lewej komory i powstającemu w wyniku tego skurczu ciśnieniu. Odcinek tętniczy układu krążenia od lewej komory, przez aortę i jej rozgałęzienia coraz mniejszego kalibru nazywany jest krążeniem dużym. Natomiast część od prawej komory, przez tętnicę płucną, sieć kapilarów płucnych i żyły płucne, wpadające do lewego przedsionka, to tzw. krążenie małe.

Ciśnienie krwi

Wielkość ciśnienia wywieranego na ścianki dużych naczyń krwionośnych, na przykład tętnicy ramieniowej, w chwili skurczu serca określana jest mianem ciśnienia skurczowego (w warunkach prawidłowych jest to zwykle wartość 110–130 mmHg) oraz ciśnienia rozkurczowego – w chwili rozkurczu lewej komory (zwykle 60–90 mmHg). Optymalne ciśnienie to 120/80 mmHg.

Zawsze zapisujemy jako pierwsze ciśnienie skurczowe (wyższa wartość), a ciśnienie rozkurczowe jako drugie (niższa wartość). Notując ciśnienie krwi, lekarze często posługują się skrótem RR, np. RR 120/80. Litery te pochodzą od nazwiska włoskiego lekarza Scipione Riva-Rocciego, który pierwszy skonstruował aparat do pomiaru ciśnienia krwi.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

NAJNOWSZE

Skip to content