Opis

Fragmenty artykułów w Diabetyk nr 12/2025

Cukrzyca i świąteczne ucztowanie

Nie ma co się oszukiwać, w święta trudno przestrzegać zasad zdrowej diety. Ale też nie zdarzają się one często. Dlatego, zamiast walczyć z pokusami i rezygnować z pysznych potraw, lepiej – i zdrowiej –  codzienny sposób odżywiania sprytnie połączyć ze świątecznymi tradycjami.

Walory smakowe wielu bożonarodzeniowych dań sprawiają, że trudno zachować umiar w ich jedzeniu. Zgodnie z tradycją, w wielu rodzinach spożywa się postną wieczerzę wigilijną. Specyfika tego wieczoru polega na tym, że w ciągu dłuższego czasu do żołądka trafia niekiedy ogromna ilość pokarmu. Niektóre z potraw mogą szczególnie niekorzystnie wpłynąć na glikemię – pierogi, uszka, krokiety, ciasta, kompot z suszu owocowego. Także duże ilości tłuszczu używanego do potraw, zwłaszcza smażenia, prawdopodobnie nie będą obojętne dla układu pokarmowego (ale też i poziomu glukozy). Warto bowiem pamiętać, że glikemia wzrasta nie tylko po spożyciu węglowodanów, ale także dań bogatych w tłuszcze. Potrawy mieszane, zawierające węglowodany, tłuszcze i białka wchłaniają się w ciągu trzech – pięciu godzin, co należałoby uwzględnić w kontrolowaniu ilości spożywanych pokarmów i poziomu glukozy oraz ewentualnej korekcie wysokiej glikemii.

Sztuka budowania odporności psychicznej

Odporność psychiczna (rezyliencja) to zdolność człowieka do skutecznego radzenia sobie ze zmianą,  szczególnie niechcianą, np. chorobą, trudnościami, stresem, presją czy krytyką,  zachowując przy tym równowagę emocjonalną i zdolność do skutecznego działania.

U osób z cukrzycą, które są odporne psychicznie obserwuje się lepsze wyrównanie glikemii oraz skuteczniejszą samoopiekę.

Odporność psychiczną można rozwijać i wzmacniać. Mózg jest plastyczny i przez całe życie może zmieniać swoją strukturę, funkcje w reakcji na nowe doświadczenia. Korzyści z budowania i wzmacniania rezyliencji są szerokie. Przeciwdziała ona problemom i zaburzeniom psychicznym, z którymi obecnie zmaga się wielu ludzi. Dzięki odporności psychicznej, nawet jeśli pojawią się zaburzenia, możliwe jest szybsze wyjście z trudnej sytuacji, redukcja objawów zaburzeń, które pojawiały się w jej wyniku, a następnie ułatwia ona proces zdrowienia.

Brak odporności psychicznej może poważnie wpłynąć nie tylko na zdrowie, ale też na funkcjonowanie w obszarze zawodowym, rodzinnym i towarzyskim.

Prezenty z apteki

Prezent z apteki może być doskonałym pomysłem, o ile znamy nieco więcej szczegółów dotyczących zdrowia bliskiej nam osoby. Warto zadać sobie pytanie, czy wiemy, jakie  aktualnie przyjmuje ona leki, czy wykazuje skłonności do alergii albo cierpi na nietolerancje pokarmowe lub czy leczy się na choroby przewlekłe.

W czasie przedświątecznej gorączki zakupowej bardzo atrakcyjnymi ofertami są zestawy kosmetyków oraz wszelkiego rodzaju środków pielęgnacyjnych. Ich dobór jednak powinien zostać dobrze przemyślany, ponieważ – pomimo dobrych chęci – możemy nieświadomie zaszkodzić skórze osoby obdarowanej.

Aby idealnie dopasować zestaw kosmetyków dla bliskiej osoby trzeba się rozeznać, jaki ma typ cery. Posiadaczowi cery suchej warto podarować krem bogaty w ceramidy, witaminy i kwas hialuronowy, czyli składniki nawilżające, które jednocześnie zapobiegną nadmiernej utracie wody. Przy cerze tłustej korzystne są preparaty oczyszczające o odczynie lekko kwaśnym lub neutralnym oraz mazidła z kaolinem, talkiem, skrobią oraz pochodnymi cynku czy miedzi. Wybierając niewłaściwie bardzo łatwo o pogorszenie stanu cery.

Wyrównana cukrzyca…, czyli jaka?

Celem terapii jest nie tylko właściwa glikemia lub parametry z nią związane. Insulina wpływa na wiele przemian, a jej brak czy zaburzenie działania rzutuje też na przemiany tłuszczów, białek i inne procesy. Miarą wyrównania w szerszym znaczeniu powinna być widoczna poprawa w zakresie innych parametrów, ważnych w przypadku cukrzycy.

Przykładowo, oczekujemy redukcji masy ciała, poprawy wartości lipidogramu, czyli cholesterolu i triglicerydów. Doprowadzenie do normalizacji tych parametrów powinno przekładać się na poprawę stanu metabolizmu i w konsekwencji prowadzić do redukcji ryzyka powikłań cukrzycy.

Warto dostrzec to szersze znaczenie wyrównania, ponieważ terapia cukrzycy nie może ograniczać się tylko do „walki” z wysokim stężeniem glukozy. Wyobraźmy sobie, że jeden pacjent ma akceptowalne stężenie glukozy i HbA_1c, ale doświadcza ciężkich hipoglikemii. Drugi ma otyłość i przyjmuje ponad 100 jednostek insuliny. A trzeci ma wysoki cholesterol i triglicerydy. To są przykłady niewyrównania w szerszym pojęciu. Być może moglibyśmy tu dodać przykład wysokich wartości ciśnienia tętniczego jako niewłaściwie prowadzonej cukrzycy ze współistniejącym nadciśnieniem tętniczym. W praktyce ważne jest to, że wszystkie te zaburzenia prowadzą do zagrożeń i powikłań u pacjenta z cukrzycą.

Odżywcze zasoby buraka

Korzeń oraz liście buraka ćwikłowego zawierają całą gamę związków, które pozytywnie wpływają na zdrowie. Najcenniejsza jest betaina – aminokwas, pochodna glicyny, która wpływa znacząco na naszą przemianę materii. Poza tym w burakach występują: czerwone barwniki z grupy betacyjanin, żółte betaksantyny, alantoina, inne wolne aminokwasy, alkaloidy, cukry, kwasy organiczne, flawonoidy, polifenole, saponiny, ślady olejku, witaminy B₁, B₂ i C, karoteny i sporo soli mineralnych, m.in. potas, sód, fosfor, magnez, wapń, żelazo, miedź, cynk, mangan i krzem. Zawiera też nieorganiczne azotany (NO3), których pochodna – tlenek azotu (NO) wpływa na funkcjonowanie układu krążenia.

Betanina, której buraki ćwikłowe zawdzięczają bordowy kolor (symbol E162 w przemyśle spożywczym) jest barwnikiem nieszkodliwym dla zdrowia, a wręcz wykazuje właściwości lecznicze. Między innymi ma działanie antykataboliczne, czyli chroni układ mięśniowy przed rozkładem. Działa hepatoprotekcyjnie i wspomaga wątrobę w jej pracy, usuwaniu z organizmu toksyn oraz stymuluje prawidłowe działanie układu odpornościowego. Betaina wraz z betaniną zmniejszają kruchość naczyń krwionośnych, nieznacznie obniżają ciśnienie krwi i regulują stężenie cholesterolu.