Dieta o zmniejszonej ilości białka

W diecie diabetyka bardzo ważne jest liczenie ilości spożywanych węglowodanów (aby utrzymywać glikemię w normie) oraz tłuszczów (by nie przeciążać układu sercowo- naczyniowego), a często też liczenie kalorii w celu zachowania należnej masy ciała. Niekiedy chory musi zwracać baczną uwagę również na ilość i jakość zjadanego białka.

Przedstawiamy praktyczne informacje, mające na celu pomóc pacjentowi w realizacji diety ubogobiałkowej. Zamieszczone w tekście tabele zestawiają: zawartość białka w 100 g wybranych produktów; ilość białka w całodziennej diecie w zależności od masy ciała pacjenta (takiej masy ciała, która jest dla niego prawidłowa) i zalecanej dla niego ilości białka na 1kg masy ciała na dzień.

Normy ilościowe

Eksperci Instytutu Żywności i Żywienia w zaktualizowanych normach żywienia dla ludności Polski zaproponowali zalecane spożycie białka (norma RDA) dla kobiet i mężczyzn ≥ 19 roku życia w wysokości 0,9 g/kilogram masy ciała na dobę, gdzie przez „kilogram masy ciała” rozumie się kilogram masy należnej, a nie masy faktycznej. Jednocześnie eksperci zalecają, aby białka stanowiły 10–15% kaloryczności diety.

Białko w diecie osób z cukrzycą

Zaleceniach klinicznych dotyczących postępowania u chorych na cukrzycę 2009, Polskie Towarzystwo Diabetologiczne (PTD) zaleca, aby udział energetyczny białek w diecie osób z cukrzycą (dla tych, u których nie występuje wydalanie białka z moczem) wynosił 15–20%. Większa zawartość białka w diecie diabetyków w porównaniu do odżywiania się osób bez cukrzycy wynika z zalecenia zmniejszania zawartości węglowodanów w przypadku cukrzycy.

Zgodnie z rekomendacją PTD stosunek białka zwierzęcego do białka roślinnego powinien wynosić co najmniej 50:50%. Istnieją jednak choroby, m.in. nefropatia cukrzycowa (jak też niezależne od cukrzycy), w których zalecane jest zmniejszenie ilości białka dostarczanego organizmowi wraz z pożywieniem.

W przypadku, gdy konieczne jest wprowadzenie diety o zmniejszonej zawartości białka, pacjent powinien uzyskać od lekarza takie informacje, jak: zalecana dla pacjenta, dobowa ilość białka w gramach na jeden kilogram prawidłowej masy ciała oraz jaka jest ta jego prawidłowa waga. W komponowaniu posiłków ubogobiałkowych niezbędna jest też wiedza dotycząca zawartości ilości białka w poszczególnych produktach spożywczych (tu pomocne są tabele wartości odżywczej, które można kupić w dobrze zaopatrzonych księgarniach lub przez internet).

Jak obliczyć prawidłową masę ciała?

Prawidłową masę ciała można wyliczyć ze wzoru na wskaźnik masy ciała, tzw. wskaźnik BMI (Body Mass Index). Dla przypomnienia: BMI między 18,5 a 24,9 kg/m2 oznacza prawidłową masę ciała. Aby dowiedzieć, jaki jest dla danego pacjenta zakres prawidłowej masy ciała, należy obliczyć dla jakich wartości masy ciała BMI mieści się między 18,5 a 24,9 kg/m2. BMI oblicza się ze wzoru:

BMI = Waga (kg) / Wzrost (m)²

Zakres prawidłowej masy ciała wyliczamy następująco:

Prawidłowa masa ciała = 24,9/ wzrost (w metrach) × wzrost (w metrach)
​Prawidłowa masa ciała = 18,5/ wzrost (w metrach) × wzrost (w metrach)

Jak obliczyć ilość zjadanego białka?

Jeśli nasza dieta przewiduje 0,8 g białka na kg masy ciała, to dla osoby o masie prawidłowej, np. 70 kg, ilość białka wyniesie 56 g dziennie. Korzystając z tabeli 1., można wyliczać, ile produktów można spożyć w ciągu dnia, aby nie przekroczyć tych 56 g białka.

Natomiast w tabeli 3. podano przykładowe ilości różnych produktów, które w sumie dają taką ilość białka. Używając tych dwóch zestawień, można zamieniać jedne produkty na drugie, pamiętając, by zmian dokonywać w ramach danej grupy, czyli produkty mięsne na produkty mięsne, zbożowe na zbożowe, mleczne na mleczne.