Czy dieta naprawdę jest ważna?

Znalezienie trafnej odpowiedzi na to prowokacyjnie postawione pytanie dla niektórych będzie zadaniem bardzo prostym, dla innych zaś niestety trudniejszym. Tymczasem dietoterapia, niezależnie od typu cukrzycy i sposobu jej leczenia, powinna stanowić elementarną część procesu leczniczego.

„PROSZĘ UŁOŻYĆ MI JAKĄŚ DIETĘ…”

To lakoniczne zdanie wypowiedziane przez diabetyka oczekującego natychmiastowej „recepty” dietetycznej nie jest takie łatwe w realizacji, jakby się mogło wydawać. Wynika to z faktu, iż przez dietę w leczeniu cukrzycy rozumie się działania wieloczynnikowe. Nie od dziś znane jest stwierdzenie, że „prawidłowo zbilansowana dieta jest lekiem, którego nie zastąpi żaden inny, sama zaś może zastępować wiele leków”. To sformułowanie ogólne dotyczące zasad zachowania zdrowia niezwykle trafnie brzmi w kontekście leczenia cukrzycy.

W świetle aktualnej wiedzy zaleca się, by odżywianie osób z cukrzycą było oparte na zasadach racjonalnego żywienia ludzi zdrowych. Jedyna konieczna modyfikacja polega na sprecyzowaniu preferencji i ograniczeń dotyczących spożycia węglowodanów, białek i tłuszczów – dietę powinno się ustalać indywidualnie dla każdego pacjenta.

Dietoterapia w leczeniu cukrzycy odgrywa zasadniczą rolę, ale nie wymaga się, aby diabetycy odżywiali się w jakiś szczególny sposób. Jednak – jak pokazuje praktyka – pacjenci nie przestrzegają nawet elementarnych zasad racjonalnego żywienia. W związku z tym planowanie i realizowanie prawidłowej diety nastręcza wiele problemów.

ZASADA 7 U

Charakter diety dla osób z cukrzycą, prof. dr hab. Stanisław Berger (SGGW, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji) określił za pomocą „zasady 7 U” :

  1. Urozmaicenie – każda grupa żywności możliwie w każdym posiłku.
  2. Umiarkowanie – jedzenie według potrzeb i utrzymanie optymalnej masy ciała.
  3. Uregulowanie – stała częstotliwość, wielkość i jakość posiłków.
  4. Umiejętność przyrządzania potraw – gwarantuje zachowanie wartości odżywczej   surowców i zapewnienie ich jakości sensorycznej.
  5. Unikanie – nadmiaru: tłuszczu, cukru, soli, alkoholu.
  6. Uprawianie – sportu, systematyczne ćwiczenia, spacery.

Ostatnia siódma zasada prof. S. Bergera z grupy słynnych „U” mówi:

Uśmiechnij się – z uśmiechem łatwiej żyć!

DIETA ZBILANSOWANA

Czas obalić złe konotacje słowa „dieta”. Złowieszczo brzmiące słowo, wywodzące się z języka greckiego zazwyczaj kojarzy się z długą listą wyrzeczeń i licznymi restrykcjami. Etymologicznie oznacza styl życia oraz  rodzaj żywienia – odpowiedni dobór produktów pod względem ilościowym i jakościowym. Należy więc rozumieć ją jako kontrolę nad ilością i jakością zjadanych produktów i wypijanych płynów.

 O diecie prawidłowo zbilansowanej możemy mówić wówczas, gdy podaż wszystkich makro- i mikroskładników spożywanych pokarmów jest adekwatna do aktualnego zapotrzebowania organizmu, bardzo zróżnicowanego i zależnego od takich m.in. czynników, jak: wiek, płeć, stan fizjologiczny, należna masa ciała, aktywność fizyczna, warunki życia (w tym klimat). Ponadto prawidłowo zbilansowana dieta obejmuje: zalecane i przeciwwskazane produkty i potrawy, zalecane i przeciwwskazane rodzaje technik kulinarnych dopuszczalnych w przyrządzaniu potraw, częstotliwość spożywania posiłków, praktyczne wskazówki ułatwiające jej realizację (dzienne racje pokarmowe, przykładowe jadłospisy, tabele miar gospodarczych).

WAŻNE PROCENTY

Zalecenia dotyczące pełnowartościowej całodziennej racji pokarmowej przewidują takie zestawienie pokarmów, aby ogólne dobowe zapotrzebowanie energetyczne (ustalane zawsze indywidualnie) było pokryte przez:

  • węglowodany w 45–50%,
  • tłuszcze w 30–35%,
  • białka w 15–20%.

Procentowy rozkład zapotrzebowania energetycznego w zależności od liczby posiłków