Czerwcowy numer Diabetyka
POCZYTALNIA
Interakcje z lekami cukrzycowymi
GLP-1 a słabość ciała
Kontrola pracy nerek
TEMAT NUMERU
Zbliżenie na inkretyny
ROZWAŻANIA O CUKRZYCY
Podróże i cukrzyca – praktyczne wskazówki
Zaangażowanie w realizowanie celów zdrowotnych
POD LUPĄ
Jak wspierać ciało i psychikę w chorobie przewlekłej?
Zaburzenia elektrolitowe (cz. 2)
LEKARZ ODPOWIADA
Jaka jest rola szczepień przy cukrzycy?
ZDROWO ŻYWIENIOWO
Lecznicze oleje (cz. 1)
Przewodnik po przyprawach (cz. 1)
Przepisy
BLIŻEJ NATURY
Lipa
WARTO WIEDZIEĆ
Co wzmacnia zdrowie wątroby?
TEMAT NUMERU
Zbliżenie na inkretyny
Mianem „inkretyny” określa się grupę leków odgrywających istotną rolę w regulacji metabolizmu węglowodanów. Działając ośrodkowo, zwiększają odczuwanie sytości, spowalniają opróżnianie żołądka, co wpływa na redukcję masy ciała. Zmniejszają ryzyko wystąpienia i rozwoju chorób sercowo- naczyniowych oraz chorób nerek. Ich potencjał terapeutyczny odkryto także w chorobach wątroby.
Glukagonopodobny peptyd (GLP-1) jest hormonem naturalnie wytwarzanym przez nasz organizm (konkretnie w jelitach), w odpowiedzi na spożyte jedzenie.
Hormon GLP-1 działa poprzez receptory znajdujące się w różnych częściach naszego ciała. Receptory GLP-1 znajdują się w trzustce – GLP-1 wpływa na glikemię poprzez wspomaganie wydzielania insuliny i przeżywalność komórek beta trzustki oraz hamowanie uwalniania glukagonu przez komórki alfa trzustki.
Zmniejszenie uczucia głodu i zwiększenie uczucia sytości, które są charakterystyczne dla działania analogów GLP-1, wiążą się z obecnością receptorów GLP-1 w mózgu. Z jego części, zwanej podwzgórzem, wychodzą sygnały o sytości i wolniejszym opróżnianiu żołądka, przez co jemy mniej. Receptory GLP-1 znajdują się także w przewodzie pokarmowym, w płucach, sercu i nerkach.
ROZWAŻANIA O CUKRZYCY
Podróże i cukrzyca – praktyczne wskazówki
Wyjazdy wakacyjne znacznie odbiegają od codziennej rutyny. Bez względu na to, czy wypoczywamy na piaszczystych plażach, czy zdobywamy górskie szczyty, czy spędzamy czas nad basenem w kurorcie – klucz tkwi w przygotowaniu. Dobrze zaplanowany wyjazd pozwala zminimalizować ryzyko problemów zdrowotnych i w pełni cieszyć się czasem wolnym.
Zmiany aktywności fizycznej oraz diety (zarówno pod względem składu, jak i godzin spożywania posiłków), wpływają na nasz organizm. Nie bez znaczenia ma również wysoka temperatura otoczenia. Wszystkie te elementy powodują, że zapotrzebowanie na insulinę w trakcie wyjazdu często ulega zmianom i staje się mniej przewidywalne.
Ta zmienność bywa szczególnie kłopotliwa u osób leczonych insuliną, ale mogą jej także doświadczać, choć w mniejszym stopniu, osoby niestosujące insuliny. Dlatego tak ważny jest plan. Dobry plan, w którym wcześniej rozpoczynamy przygotowania do wyjazdu.
Bezpieczne podróżowanie z cukrzycą wymaga rzetelnego przygotowania, obejmującego zarówno aspekty medyczne, jak i logistyczne (np. przewożenie i przechowywanie leków).
POD LUPĄ
Jak wspierać ciało i psychikę w chorobie przewlekłej?
Wiele osób chorujących przewlekle żyje w napięciu między wiedzą a codziennością. Wiedzą, co „powinny” robić, ale nie zawsze mają siłę. Wiedzą, że ruch jest ważny, ale ciało jest zmęczone. Wiedzą, że sen pomaga, ale trudno zasnąć. Wiedzą, że dieta ma znaczenie, ale emocje czasem prowadzą do podjadania. Wiedzą, że stres szkodzi, ale życie nie przestaje być stresujące tylko dlatego, że ktoś zalecił „mniej się denerwować”.
Potrzebujemy mniej walki ze sobą, a więcej troski. Walka mówi: „Musisz się zmienić, bo jesteś niewystarczający”. Troska mówi: „Zobaczmy, co dziś jest możliwe”. Walka zawstydza. Troska przywraca kontakt. Walka często kończy się rezygnacją.
Jeśli dziś nie masz siły na długi spacer, może możliwe są trzy minuty ruchu. Jeśli nie udało się zjeść idealnie, może kolejny posiłek będzie spokojniejszy. Jeśli jakiś wynik był gorszy, potraktuj go jak informację, a nie wyrok. Jeśli czujesz smutek, może nie musisz od razu go naprawiać. Może najpierw możesz go zauważyć i powiedzieć: „Widzę, że jest mi trudno”. To jest język zmiany, który nie odbiera godności.
LEKARZ ODPOWIADA
Jaka jest rola szczepień przy cukrzycy?
Jakie znaczenie mają szczepienia w cukrzycy? Bardzo duże. Pacjenci z cukrzycą znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka ciężkiego przebiegu wielu chorób zakaźnych, dlatego powinni być szczepieni zgodnie z rozszerzonym kalendarzem szczepień dla dorosłych. Obejmuje on m.in. szczepienia przeciw grypie, COVID-19, pneumokokom, półpaścowi, RSV, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, a tak że inne – jak meningokoki czy kleszczowe zapalenie mózgu. Lista ta w ostatnich latach znacząco się wydłużyła, co odzwierciedla rozwój medycyny i dostępność nowych preparatów.
Czy pacjenci powinni obawiać się szczepień? Absolutnie nie, obawy nie mają podstaw naukowych. Współczesne szczepionki są bardzo bezpieczne – nie zawierają żywych patogenów. Ich zadaniem jest jedynie pobudzenie układu odpornościowego do wytworzenia odpowiedzi ochronnej. Można powiedzieć, że przygotowują organizm na spotkanie z patogenem. Nie mamy wątpliwości co do ich skuteczności i bezpieczeństwa, a korzyści zdecydowanie przewyższają ewentualne, najczęściej łagodne, działania niepożądane.
ZDROWO ŻYWIENIOWO
Lecznicze oleje (cz. 1)
Wiedza o cennych właściwościach najpopularniejszych olejów – oliwy z oliwek i oleju rzepakowego – jest już dobrze znana. Jednak inne, mniej znane oleje, także zawierają wiele związków wspierających zdrowie.
Walory prozdrowotne olejów wynikają w dużej mierze z zawartości związków znajdujących się w roślinach, z których są one tłoczone. Najzdrowsze są oleje nierafinowane – tłoczone na zimno. Zachowują najwięcej cennych składników, w tym spore ilości niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych w różnych proporcjach. Są one bardzo wrażliwe na kontakt z powietrzem, światłem i nie mogą być poddawane działaniu wysokiej temperatury (dochodzi do wydzielania akroleiny, która jest związkiem rakotwórczym). Ważne więc, by przechowywać oleje zgodnie z zaleceniami producenta – w ciemnych opakowaniach, w zamkniętych szafkach, a te, które trzeba – w lodówkach. Dzięki temu nie tracą swoich cennych składników, wartości odżywczych i właściwości leczniczych. Można ich używać do sałatek, zjadać bezpośrednio łyżką lub stosować zewnętrznie do masaży czy po prostu smarować nimi skórę.