Walczymy z hipercholesterolemią

Jak zmniejszyć w diecie zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych? Lekarze zalecają intensywne leczenie obniżające podwyższone stężenie cholesterolu we krwi u osób z hipercholesterolemią, ponieważ znacznie zwiększa ona ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych rozwijających się na tle miażdżycy (np. choroby niedokrwiennej serca, chorób obwodowych naczyń krwionośnych, m.in. kończyn dolnych, objawiających się tzw. „chromaniem przestankowym”, udaru mózgu, tętniaka aorty).

Choroby sercowo-naczyniowe, rozwijające się na tle miażdżycy, są przyczyną prawie połowy zgonów w Polsce. Hipercholesterolemia występuje u 67% mężczyzn i u 64% kobiet w wieku 20–74 lata (według badania WOBASZ). Przedstawiamy praktyczne sposoby dietetyczne ułatwiające walkę z bardzo wysokim poziomem cholesterolu.

Kiedy rozpoznaje się hipercholesterolemię?

Według ekspertów Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ESC, 2003, 2007), a także Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, hipercholesterolemię rozpoznaje się wówczas, gdy:

  • stężenie cholesterolu całkowitego wynosi TC =>190 mg/dl (5 mmol/l),
  • i/lub stężenie cholesterolu LDL =>115 mg/dl (3 mmol/l).

Jednak docelowe stężenia zarówno cholesterolu całkowitego, jak i cholesterolu LDL u danego pacjenta zależą od stopnia ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Osobom z niskim ryzykiem zaleca się zmniejszenie poziomu cholesterolu całkowitego poniżej 190 mg/dl, zaś cholesterolu LDL poniżej 115 mg/dl.

Natomiast docelowe wartości dla osób znajdujących się w grupie najwyższego ryzyka, głównie ze stwierdzoną klinicznie chorobą układu krążenia na podłożu miażdżycy lub z cukrzycą, wynoszą:

  • stężenie cholesterolu całkowitego <175 mg/dl (4,5 mmol/l), a jeżeli jest to możliwe do osiągnięcia, to nawet <155 mg/dl (4 mmol/l)
  • stężenie cholesterolu LDL <100 mg/dl (2,5 mmol/l), a jeżeli jest to możliwe do osiągnięcia, to <80 mg/dl (2 mmol/l).

Podstawowe zasady terapii hipercholesterolemii:

  • odpowiednia dieta,
  • redukcja masy ciała, jeśli występuje nadwaga lub otyłość,
  • zwiększenie aktywności fizycznej,
  • rezygnacja z palenia tytoniu,
  • regularne przyjmowanie leków przepisanych przez lekarza plus wszystkie powyższe zalecenia – w przypadku, gdy zmiana stylu życia nie daje zadowalających efektów.

Dietę obniżającą stężenie cholesterolu we krwi powinien zastosować każdy pacjent z hipercholesterolemią, zarówno ten leczony tylko dietą i aktywnością fizyczną, jak i przyjmujący leki na obniżenie cholesterolu. Takie zalecenie wynika z faktu, że na podstawie badań (prowadzonych ponad 50 lat) ustalono, że to żywienie odgrywa zasadniczą (chociaż nie jedyną) rolę w rozwoju miażdżycy.

Zalecenia dietetyczne w profilaktyce pierwotnej chorób układu krążenia (czyli dla osób bez chorób układu krążenia)

W czerwcu 2004 r. na konferencji w Luxemburgu Rada Ministrów Zdrowia Unii Europejskiej podjęła rezolucję wzywającą kraje unijne do wprowadzenia na szeroką skalę działań profilaktycznych mających na celu opanowanie pandemii chorób układu krążenia. Rezolucja ta została podpisana przez Ministrów Zdrowia 25 krajów Unii Europejskiej i nosi nazwę:

„Promocja Zdrowego Serca. Europejski Konsensus” (Promoting heart health. A European consensus). Prace nad tym porozumieniem były prowadzone przy dużym udziale Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego.

W rezolucji cele żywieniowe, służące opanowaniu pandemii chorób układu sercowo-naczyniowego, zostały podzielone wg siły dowodów naukowych na ich oddziaływanie.