Leczenie bez insuliny

Który lek – kiedy i dla kogo?

Obecnie uważa się, że „lekiem pierwszego rzutu” – czyli takim, od którego należy rozpocząć leczenie, jest metformina. Wpływa ona na zmniejszenie oporności na insulinę, nie pobudza zaś trzustki do wydzielania tego hormonu. Kiedyś uważano, że metforminą należy leczyć głównie osoby otyłe, u których insulinooporność jest szczególnie nasilona. Obecnie terapię tym preparatem prowadzi się także u osób bez nadwagi.

Lek przyjmuje się w trakcie jedzenia, na ogół trzy razy w ciągu dnia w zmiennych dawkach. Metformina jest przeciwwskazana w przypadku niewydolności nerek oraz ciężkiej niewydolności serca. Ponadto przy stosowaniu tego leku należy pamiętać o zakazie picia alkoholu. Przyjmowanie metforminy w połączeniu z nadużywaniem alkoholu może doprowadzić do kwasicy mleczanowej – często kończącej się śmiercią.

Drugą grupą leków są pochodne sulfonylomocznika. Jest to dość różnorodna grupa preparatów o działaniu stymulującym trzustkę do zwiększonego wydzielania insuliny oraz o pewnym, choć niewielkim wpływie na zmniejszenie insulinooporności (szczególnie nowe preparaty).

Ostatnim lekiem doustnym, podawanym w cukrzycy na etapie leczenia lekami doustnymi jest akarboza. Preparat hamuje wchłanianie wielo- i dwucukrów z przewodu pokarmowego. Jest często dodawany jako trzeci lek u chorych, u których nie udaje się uzyskać odpowiedniej kontroli glikemii, szczególnie przy jego nadmiernych zwyżkach po posiłkach. U wielu chorych powoduje wzdęcia i bóle brzucha. Część tych objawów mija w miarę stosowania leku, lecz czasem trzeba go odstawić z powodu tych niepożądanych działań.

Ostateczna decyzja dotycząca zastosowanego leczenia, wybór najlepszej opcji dla konkretnego pacjenta zawsze należy do lekarza.

W niektórych przypadkach cukrzycy typu 2, leczenie tabletkami jest niedozwolone lub niewskazane (kobiety w ciąży, pacjenci po przebytym zawale serca, ciężkie infekcje, kwasica ketonowa, późne powikłania cukrzycy). W powyższych sytuacjach bez względu na rozpoznany typ cukrzycy wdrażana jest insulinoterapia.

W tabeli przedstawiono najpopularniejsze leki doustne zalecane w leczeniu cukrzycy. Celowo pominięto niektóre preparaty sulfonylomocznika, ponieważ nie są obecnie polecane w terapii.

Leki generyczne – „odtwórcze”

Zanim powstanie lek dostępny w aptece, przez wiele lat prowadzi się szereg badań, poszukując substancji czynnej o określonym działaniu. Następnie testowana jest skuteczność nowego leku, bezpieczeństwo jego stosowania. Po badaniach lek trafia do aptek i do powszechnego użytku w terapii chorób. Badania nad nowym preparatem trwają długo i są bardzo kosztowne. Z tego względu każdy nowy lek jest objęty przez kilka lat ochroną patentową. Wiele firm wie, jak go produkować, ale nie może tego czynić dopóki nie upłynie okres ochronny. W tym czasie firma produkująca oryginalny, własny lek zarabia pieniądze, poniekąd odzyskując środki finansowe wyłożone na jego opracowanie i wprowadzenie na rynek.

Po upływie kilku lat okres patentowy mija i każda firma zajmująca się produkcją leków może zacząć produkować i sprzedawać dany preparat jako lek generyczny, odtwórczy. Cena leku jest wtedy kilkakrotnie niższa (w przypadku niektórych leków przeciwcukrzycowych nawet kilkanaście razy niższa).

Wielu pacjentów pyta, czy lek generyczny jest równie skuteczny jak oryginalny. Z chemicznego punktu widzenia jest to ta sama substancja, działa więc tak samo.
Pamiętam jednak z mojego dzieciństwa, jak wiele osób kupowało w aptekach polopirynę firmy Bayer, pomimo że jej polski odpowiednik był dużo tańszy (oba preparaty zawierają kwas acetylosalicylowy).

Uważam, że lekarz zawsze powinien poinformować pacjenta o możliwości leczenia danej choroby (niekoniecznie tylko cukrzycy) preparatem odtwórczym, czyli tańszym. Zbyt często obserwuje się w aptece sytuacje, w których pacjenci nie wykupują leków z powodu ich zbyt wysokiej ceny…. Bez względu na to, jakie są opinie dotyczące skuteczności leków generycznych, lepiej stosować te właśnie leki niż nie przyjmować żadnych i nie leczyć się w ogóle.