Diabetyk | Terapia

CUKRZYCOWA CHOROBA NEREK (cz. 1)

Na przestrzeni ostatnich 25 lat liczba osób chorujących na cukrzycę w Stanach Zjednoczonych wzrosła dwukrotnie, a w krajach rozwijających się, takich jak m.in. kraje azjatyckie, nawet pięciokrotnie. We wszystkich tych krajach cukrzyca stała się główną, obok nadciśnienia tętniczego, przyczyną rozwoju przewlekłej, a następnie schyłkowej niewydolności nerek wymagającej leczenia nerkozastępczego (dializ).

W przeciwieństwie do cukrzycy typu 1 cukrzyca typu 2 zostaje rozpoznana dopiero po wielu latach od jej wystąpienia. Pacjenci przez wiele lat nie zdają sobie sprawy z choroby, jaka u nich występuje, gdyż przez te lata przebiega ona zazwyczaj bezobjawowo. Dlatego duża część tych diabetyków prezentuje w momencie rozpoznania choroby cechy zaawansowanego uszkodzenia nerek. U niemal 40% pacjentów oba typy cukrzycy mogą nieuchronnie prowadzić do rozwoju schyłkowej niewydolności nerek wymagającej leczenia nerkozastępczego. Dawniej, opisując zależność pomiędzy cukrzycą a wywołaną przez nią chorobą nerek, używano terminu nefropatia cukrzycowa. Obecnie używa się szerszego pojęcia cukrzycowa choroba nerek.

Co to jest cukrzycowa choroba nerek?

Podstawową strukturą funkcjonalną nerki jest tzw. nefron (jednostka filtracyjna), który składa się z kłębuszka nerkowego oraz układu cewek nerkowych. Kłębuszek nerkowy to sieć bardzo drobnych tętniczych naczyń krwionośnych, które, działając jak filtry, oczyszczają krew z toksyn i produktów przemiany materii, i wraz z moczem wydalają je z organizmu przez cewki nerkowe, miedniczki nerkowe, moczowody i pęcherz moczowy. Długoletnia cukrzyca uszkadza drobne naczynia krwionośne, z których zbudowany jest kłębuszek nerkowy, co prowadzi do zaburzenia jego funkcji filtracyjnej.

W procesie filtracji bardzo ważną rolę pełnią ściany naczyń krwionośnych. Wieloletnia cukrzyca powoduje wzrost przepuszczalności ścian naczyń kłębuszków nerkowych, co prowadzi do pojawienia się w moczu albumin (małych cząsteczek białka). Obecność albumin w moczu – najczęściej z towarzyszącym nadciśnieniem tętniczym – pojawia się w okresie od pięciu do 15 lat od momentu wystąpienia cukrzycy, co ze względu na utajony charakter choroby nie jest równoznaczne z momentem rozpoznania choroby przez lekarza. Cukrzyca nie tylko uszkadza drobne naczynia krwionośne w kłębuszkach nerkowych, ale we wszystkich narządach, również w siatkówce oka. Ponieważ powikłania te dotyczą drobnych (włośniczkowych) naczyń krwionośnych, nazywa się je powikłaniami o typie mikroangiopatii. Jeżeli dodatkowo dołączają się powikłania ze strony dużych naczyń krwionośnych (np. tętnic wieńcowych serca), wówczas nazywa się je powikłaniami makroangiopatycznymi. Powikłania makroangiopatyczne wynikają m.in. z nasilonych procesów miażdżycowych wywołanych przez cukrzycę.

Cukrzycowa choroba nerek to przewlekła choroba nerek u pacjenta chorującego na cukrzycę, w której oprócz współistniejącej retinopatii cukrzycowej (czyli uszkodzenia naczyń siatkówki oka) występuje obecność albumin w moczu świadcząca również u nieprawidłowościach w obrębie naczyń kłębuszków nerkowych. W cukrzycowej chorobie nerek bierze się pod uwagę zarówno obecność albumin (jednej z frakcji białek) w moczu, jak i wielkość tzw. filtracji kłębuszkowej – GFR (z ang. Glomerular Filtration Rate). Dotychczas stosowane węższe określenie „nefropatia cukrzycowa” dotyczyło wyłącznie już istniejących charakterystycznych zmian w obrębie struktur kłębuszka wywołanych przez cukrzycę, których wykładnikiem jest obecność białkomoczu (białka w moczu).